۲۶سپتامبر ۲۰۲۵- افزایش سن یکی از عوامل خطر برای چاقی، دیابت نوع ۲، بیماری های قلبی‌عروقی، بیماری های نورودژنراتیو و سرطان است. عامل زمینه ای ممکن است اختلال عملکرد بافت چربی مرتبط با پیری باشد که منجر به ناهنجاری های متابولیک متعدد می شود. مطالعه ی جدیدی که در نشریهNutrients منتشر شده است، تأثیر بالقوه مصرف روزانه گردو را بر این پدیده بررسی کرده است.
مقدمه
با افزایش جمعیت سالمند در جهان، همه گیری چاقی نیز شدت یافته و موجب افزایش اختلالات قلبی متابولیک شده است. سندرم متابولیک مجموعه ای از عوامل خطر برای بیماری های قلبی عروقی است که شامل فشار خون بالا، چربی خون غیرطبیعی، چاقی و اختلال تحمل گلوکز می شود. با افزایش سن، مقاومت به انسولین، تجمع چربی احشایی و التهاب مزمن خفیف پدید می آید که ناشی از عملکرد ضعیف بافت چربی و ترشح سیگنال های نامطلوب است.
بافت چربی زمانی افزایش می یابد که فرد به طور مداوم بیش از نیاز انرژی بدن غذا مصرف کند. سلول های چربی پر شده از ذرات چربی، دچار هیپرتروفی شده و مواد شیمیایی التهابی مانند اینترلوکین-۱بتا، اینترلوکین-۶، اینترلوکین-۸و فاکتور نکروز توموری آلفا ترشح می کنند. این التهاب سیستمیک حساسیت طبیعی به انسولین را مختل کرده و موجب افزایش قند خون و چربی خون می شود.
افزایش ذخایر چربی باعث کم اکسیژنی بافت می شود. در ترکیب با گونه های فعال اکسیژن و نیتروژن حاصل از فاگوسیتوز، این وضعیت منجر به استرس اکسیداتیو می شود که التهاب را تشدید کرده و مقاومت به انسولین را افزایش می دهد. استرس اکسیداتیو مزمن محصولات سمی مانند محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGEs) و لیپواکسیداسیون پیشرفته (ALEs) تولید می کند که هر دو در پیشرفت سندرم متابولیک نقش دارند.
هم التهاب مزمن و هم استرس اکسیداتیو موجب پیشرفت سندرم متابولیک می شوند. افراد مبتلا به فشار خون بالا در حضور استرس اکسیداتیو عملکرد اندوتلیالی ضعیف تری دارند که موجب انقباض عروق و آسیب عروقی می شود.
چرا گردو؟
گردو علاوه بر پروتئین، حاوی ویتامین ها و مواد معدنی است. همچنین دارای اسیدهای چرب غیراشباع با چند پیوند دوگانه(PUFA) و ترکیبات زیست فعال دیگری است. این ترکیبات خاصیت آنتی اکسیدانی، ضد التهابی و ضد پیری دارند. موادی مانند اسید الاجیک و تانن‌ها در گردو رادیکال های آزاد را حذف کرده و استرس اکسیداتیو را تنظیم می کنند.
الاجیتانن های موجود در گردو به اسید الاجیک و یورولیتین ها تبدیل می شوند که آنتی اکسیدان ها و ترکیبات ضدالتهابی قدرتمندی هستند. این ترکیبات مسیر Nrf2/ARE را فعال کرده و ظرفیت آنتی اکسیدانی را با افزایش تولید آنزیم هایی مانند کاتالاز، سوپراکسید دیسموتاز و گلوتاتیون پراکسیداز تقویت می کنند و مستقیماً مولکول های اکسید کننده مانندROS را خنثی می سازند.
مغز گردو سرشار از پروتئین (۱۸تا ۲۴درصد) است که منبعی غنی از آمینواسیدهای ضروری و آمینواسیدهای با وزن مولکولی پایین فراهم می کند. این ترکیبات به حذف رادیکال های آزاد کمک کرده و مسیرهای التهابی و اکسیداتیو را تنظیم می کنند. همچنین در سنتز برخی انتقال دهنده های عصبی نقش دارند و مسیرهای متابولیک مختلف را تنظیم می کنند. متابولیت های زیست فعال گردو دارای فعالیت ضدالتهابی، ضدفشار خون و محافظت عصبی هستند.
مطالعه حاضر با هدف بررسی اثر کوتاه مدت مصرف گردو بر التهاب در افراد میانسال با خطر بالای سندرم متابولیک انجام شد. این پژوهش قصد دارد فراتر از مطالعات قبلی که بر مصرف بلندمدت گردو یا گروه های خاص تمرکز داشتند، پیش رود.
این نخستین کارآزمایی بالینی تصادفی شده است که اثر کوتاه مدت مصرف گردو را بر وضعیت اکسیداتیو و التهابی سلولی در بزرگسالان میانسال در معرض خطر سندرم متابولیک بررسی می کند. این مطالعه شامل ۲۲شرکت کننده بود (۲۰نفر مطالعه را کامل کردند) و میانگین سنی آن ها ۴۹سال بود.
یافته‌های مطالعه
پس از مصرف گردو، هیچ تفاوت آماری معناداری در ظرفیت آنتی اکسیدانی مشاهده نشد. سطح سایتوکاین های التهابی از جمله IL-1β، IL-6،IL-8 و TNF-α بین گروه مصرف کننده گردو و گروه کنترل تفاوتی نداشت.
این نتایج با برخی از مطالعات پیشین هم خوانی دارد، اما نه با همه ی آن ها؛ شاید به دلیل تفاوت در روش های آزمایش و طراحی مطالعه. تفاوت در نوع فرآورده ی گردو و ویژگی های جمعیت مورد مطالعه نیز ممکن است بر نتایج تأثیر گذاشته باشد. به عنوان مثال، ترکیبات زیست فعال معمولاً در افراد با وضعیت سلامت ضعیف اثرات قوی تری دارند تا در افراد سالم.
عدم تغییر در فعالیت آنزیم کاتالاز با مطالعاتی که افزایش فعالیت کاتالاز و سوپراکسید دیسموتاز را پس از مصرف گردو گزارش کرده اند، در تضاد است. این موضوع می تواند نشان دهنده ی نیاز به مداخلات تغذیه ای شخصی سازی شده و پژوهش هایی باشد که تاثیر ژنوتیپ فرد را در تعامل با رژیم غذایی و در نتیجه تغییر نتایج را بررسی کنند.
برخی پژوهشگران کاهش سطحIL-6 وTNF-α را گزارش کرده اند، اما این مطالعه چنین نتایجی را نشان نداد. ممکن است علت این تفاوت، سطح پایین التهاب در آغاز مطالعه و مدت زمان کوتاه مطالعه باشد.
نتیجه گیری
این مطالعه متقاطع نخستین پژوهشی است که تأثیر مصرف کوتاه مدت گردو را بر التهاب و استرس اکسیداتیو در بزرگسالان میانسال با عوامل خطر سندرم متابولیک بررسی کرده است. در طول دوره ی مطالعه، هیچ اثر معناداری مشاهده نشد، که نشان می دهد مدت زمان مداخله برای ایجاد تغییرات قابل توجه کافی نبوده است.
برای دستیابی به نتایج معتبرتر، مطالعات بزرگ تر با قدرت آماری کافی و دوره های مداخله طولانی تر مورد نیاز است. همچنین می توان از نشانگرهای التهابی حساس تر یا قابل اعتماد تر استفاده کرد.
«چنین رویکردهایی ممکن است درک جامع تری از نقش بالقوه گردو در تنظیم پاسخ های التهابی در جمعیت های گوناگون فراهم سازد».
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250926/Daily-walnut-snacks-fail-to-lower-inflammation-in-adults.aspx